Met de conceptnota "Vlaanderen leert" zet de Vlaamse Regering enkele krachtlijnen uit voor een arbeidsmarktgericht opleidingsoffensief. Hoe zal dat het landschap leren en ontwikkelen in Vlaanderen dit jaar nog wijzigen? Welke nieuwe maatregelen worden er genomen en wat is de impact daarvan op het leerbeleid binnen jouw organisatie? Maurits Vanackere, beleidsadviseur L&D bij Federgon, lichtte het voor ons toe in een exclusief webinar voor VOV lerend netwerk. Wij zetten enkele belangrijke zaken op een rijtje.
Op 23 maart 2026 gaf Maurits Vanackere (beleidsadviseur L&D bij sectorfederatie Federgon) een exclusief webinar voor VOV lerend netwerk omtrent de conceptnota “Vlaanderen Leert!” van de Vlaamse overheid. Hiermee lanceert de Vlaamse Regering een arbeidsmarktgericht opleidingsoffensief dat inzet op toekomstgerichte vaardigheden, een slagkrachtiger opleidingslandschap en betere aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt en ondernemingen. Maar hoe?
Hoe zal het landschap leren en ontwikkelen in Vlaanderen dit jaar nog wijzigen? En welke impact heeft dat op het leerbeleid binnen jouw organisatie? Maurits gaf ons een beknopt, beleidsmatig onderbouwd overzicht van wat er op korte en middellange termijn op de agenda staat van Vlaamse beleidsmakers.
Om even te duiden: Federgon is de federatie van de private arbeidsmarktbemiddelaars en HR-dienstverleners. De federatie stuurt aan op een duurzame arbeidsmarkt waarin talent z’n plek vindt en circulair opgevat wordt. L&D zien ze als een belangrijke sleutel om dat te verwezenlijken. Het is dan ook door deze bril dat Maurits naar Vlaanderens vernieuwde strategie rond levenslang leren kijkt, verduidelijkt hij tijdens het webinar.
De toekomst van leren in België
Zelf ziet Federgon drie sleutelontwikkelingen in de toekomst van leren in België, waarover ze een whitepaper schreven. Deze licht Maurits kort toe in het webinar:
- Federgon bemerkt dat de nood aan verduurzaming en strategische energieautonomie urgent blijft omwille van klimaatverandering en geopolitieke redenen;
- Ook zien ze een stagnerende productiviteit op de werkvloer in België. Bovendien is er sprake van een bevolkingspiramide, met steeds minder mensen op arbeidsleeftijd (tussen 20 en 64 jaar). Dat wil zeggen dat we met steeds minder mensen productiever moeten zijn in de toekomst, legt Maurits uit in het webinar. Via leren en ontwikkelen zorgen we ervoor dat die productiviteit kan toenemen, stelt hij;
- Automatisering en Artificiële Intelligentie brengen schokgolven met zich mee en een verschuiving in vaardigheden die op de werkvloer verwacht worden (zoals creativiteit, communicatie, soft skills, data analyse etc).
Hoe moeten organisaties en de overheid hun L&D-beleid herpositioneren onder deze invloeden? Daarop geeft Federgon in dezelfde whitepaper ook een antwoord:
- Er is een inclusief leerkader nodig met diverse leervormen en een gedeelde verantwoordelijkheid (inclusief voor de overheid);
- Bestaande middelen moeten efficiënt gebruikt worden om een kwalitatief en relevant leeraanbod te garanderen;
- Er is nood aan een Stimulerend Institutioneel Kader: de politieke versnippering in België zit een stimulerend leerbeleid immers in de weg, aldus Maurits Vanackere.
Lees verder onder de afbeelding.
De conceptnota: grote lijnen en acties
In het Vlaams regeerakkoord van oktober 2024 werd het Vlaams Opleidingsoffensief aangekondigd, met nadruk op meer mensen aan het werk krijgen. Op de afbeelding hieronder vind je de hoofdpunten uit dat regeerakkoord terug.
Lees verder onder de afbeelding.
In december 2025 werd de conceptnota “Vlaanderen Leert!” goedgekeurd, die de regering aan enkele wijzigingen en actiepunten bindt. Deze zijn gebaseerd op vier vaststellingen:
- Er moet werk gemaakt worden van de structurele krapte en demografie;
- De mismatch tussen kennis en vaardigheden moet aangepakt worden;
- Vanwege verschillende transities (duurzaamheid en digitalisering) is er een nood aan omscholing;
- Er is een lage deelname aan levenslang leren.
De grote lijnen van het opleidingsoffensief vind je terug op onderstaande afbeelding. Tijdens het webinar gaat Maurits Vanackere dieper in op de 6 krachtlijnen en de bijbehorende actiepunten van de conceptnota. We lichten er een aantal relevante zaken uit in dit artikel. De krachtlijnen en actiepunten in detail overlopen? Bekijk dan de opname van het webinar onderaan dit artikel.
Lees verder onder de afbeelding.
Er zijn, onder invloed van de conceptnota, momenteel al verschillende initiatieven in het leven geroepen om de competentienoden, knelpuntberoepen, het Vlaams opleidingslandschap en het opleidingsaanbod beter in kaart te brengen. Ook worden er reeds pogingen ondernomen om partnerschappen aan te gaan in de vorm van sectorconvenanten en om de brug van school naar werk beter te ondersteunen. Verder zijn er twee nieuwe maatregelen opgenomen in de conceptnota, die nog niet van kracht zijn. Ook wordt het Vlaams Opleidingsverlof (ongelukkig afgekort tot VOV) aangepast.
Groeivacature
Het gaat om de zogenaamde groeivacature, een maatregel die in het leven geroepen werd om de transitie van niet-werk naar werk te vergemakkelijken en de competentiekloof bij aanwerving te dichten. Via de groeivacature kan je na aanwerving maximaal een jaar lang beroep doen op ondersteuning van VDAB in opleiding en overgang naar werk.
Deze maatregel is momenteel nog in ontwikkeling en zou kortelings in de praktijk omgezet worden volgens Maurits Vanackere.
Omscholingsmaatregel
De Omscholingsmaatregel is een beleidsmaatregel met focus op langdurige omscholing en ondersteuning van vooral oudere werknemers. Deze maatregel vraagt mogelijk veel financiering en moet nog goedgekeurd worden door de Vlaamse Regering, maar is voorzien om in Q3 van 2026 van kracht te gaan.
Hervorming Vlaams Opleidingsverlof (VOV)
Vanaf 1 juli 2026 zal het VOV aangepast worden. Dit heeft mogelijk een impact op heel wat bedrijven die VOV inzetten voor opleiding. Wat zit er in deze hervorming?
- Het toepassingsgebied wordt beperkt. Op de afbeelding hieronder zie je op welke gebieden VOV niet meer ingezet kan worden vanaf 1 juli 2026. Bekijk je huidig erkend opleidingsaanbod goed.
- Om VOV in te zetten voor bedrijfsinterne opleidingen moet je verplicht preadvies aanvragen bij WEWIS, want de opleidingen moeten aan bepaalde criteria voldoen (zie afbeelding hieronder). Analyseer dus je huidig opleidingsaanbod met VOV goed en bereid je preadvies tijdig voor. Preadvies aanvragen kan via dit formulier.
- Werkplekleren moet aan nieuwe voorwaarden voldoen om VOV aan te kunnen vragen. Het stuk praktijk mag vanaf 1 juli 2026 maximaal 80% van de totale opleiding bedragen. De overige 20% van de opleiding moet uit theorie bestaan. Dit moet je bij aanvraag kunnen objectiveren en rapporteren.
- Vanaf 1 september 2026 zal er ook een strenger handhavingsbeleid bestaan, met nieuwe regels omtrent uitsluiting tot zelfs schorsing bij misbruik van VOV.
Lees verder onder de afbeelding.
Lees verder onder de afbeelding.
Kritiek
Maurits sluit het webinar af met enkele punten van kritiek vanuit sectorfederatie Federgon. De voornaamste zijn dat in deze conceptnota de sectorfederaties, de private opleidingsmarkt en bedrijfsacademies niet betrokken of opgenomen worden. Ook ontbreekt het inclusieve leerkader met diverse leervormen in deze nota, waarin leren nog te veel in de traditionele zin opgevat wordt. Verder is er geen focus op het gebruik en verder ontwikkelen van leertechnologieën, aldus Maurits Vanackere in het webinar.
Resources
Download de slides van Maurits Vanackere met uitgebreide informatie:
Vlaams Opleidingsoffensief: de impact op jouw leerbeleid